Versnellen

Hoe zit het nou met versnellen? Wat moet je weten en wat is verstandig om te doen als je met de vraag te maken hebt: is het verstandig om dit kind te laten versnellen?

Wat is versnellen?

Onder versnellen wordt verstaan:

  • Voor een of meerdere vakken versneld de stof doorwerken.
  • Een of meerdere jaargroepen/klassen overslaan of versneld doorlopen, bijvoorbeeld groep 3 en 4 in 1 jaar, of groep 4-5-6 in 2 jaar.

Versnellen is een onderwijsaanpassing die altijd gecombineerd moet worden met compacting en verrijking. Er moet in de eerste plaats worden gekeken naar wat een kind nodig heeft; een kind laten versnellen naar een hogere klas en vervolgens zonder enige aanpassing laten meedoen met de reguliere stof, lijkt een beslissing die primair genomen wordt om het voor school hanteerbaar te maken.

Waarom versnellen?

Het is de bedoeling dat onderwijs ervoor zorgt dat kinderen iets leren. Als een kind het didactisch niveau van de aangeboden stof al voorbij is, heeft het kind op dat vlak niks meer te leren, wat kan leiden tot bijvoorbeeld demotivatie en een gebrekkige ontwikkeling van metacognitieve vaardigheden en doorzettingsvemogen. Het is daarom zaak aan te sluiten bij het actuele didactische niveau.

VersnellingsWenselijkheidsLijst

Als een kind de lesstof voorbij is, zijn er hoe dan ook onderwijsaanpassingen nodig. Het is dan de vraag welke aanpassingen het beste passen bij zowel het kind als de leeromgeving.  Om alle relevante factoren (gewogen) in kaart te brengen, kan een hulpmiddel worden gebruikt: de Versnellingswenselijkheidslijst kan worden ingevuld. Deze lijst is bedoeld om als basis voor een gesprek te gebruiken, het is niet zo dat er op basis van deze lijst meteen een beslissing uit rolt.

https://talentstimuleren.nl/?file=197&m=1358280397&action=file.download

Problemen door versnellen? 

Bij de afweging omtrent wel of niet versnellen wordt nog wel eens aangegeven dat het kan leiden tot verschillende (sociaal-emotionele) problemen. Dit risico wordt opgevoerd als argument om niet te versnellen.

UIt actuele internationale wetenschappelijke literatuur mag worden geconcludeerd dat de nadelen van niet versnellen onomstotelijk bewezen zijn. Het niet aansluiten bij het didactisch niveau zie ik als een ingrijpende keuze, en ik vind het dan ook betreurenswaardig dat er nog wel eens aan voorbij wordt gegaan dat niet versnellen, dus niet iets doen, ook iets doen is.

De problemen die een versneld kind kan ervaren, bijvoorbeeld bij de overgang naar het VO, trekken met de jaren weg. Er wordt nog wel eens betoogd als er problemen zijn, dat dit door het versnellen komt. Maar dat hoeft dus helemaal niet zo te zijn. Ook niet-versnelde kinderen kunnen last hebben van bepaalde (sociaal-emotionele) problemen. Ook voor hen kan de overgang naar de brugklas en alles wat de middelbare school met zich meebrengt zwaar zijn.

Proefschrift Lianne Hoogeveen: sociaal-emotionele gevolg van versnellen 

Dr. Lianne Hoogeveen, directeur van het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek te Nijmegen is gepromoveerd op sociaal-emotionele gevolgen van versnellen bij begaafde leerlingen:  Proefschrift Lianne Hoogeveen

Interview met Lianne Hoogeveen en Stijn Smeets in Tijdschrift Talent

Zie voor meer informatie dit interview: Tijdschrift Talent interview